Twórczość Viktora Kolařa (ur. 1941) jest nieodłączna od kategorii życia codziennego oraz od kontekstu konkretnego miasta. Styczność z przemysłowym krajobrazem nie stanowiła dla przyszłego fotografika kategorii egzotycznej - życie „prostych” robotników było jego życiem. W 1959 roku podjął pracę w hucie w Witkowicach, jednocześnie zapisując się do amatorskiego przyzakładowego klubu fotograficznego. Studiował w szkole pedagogicznej przygotowując się do zawodu nauczyciela (1960-64). Już w pierwszych prezentowanych w 1964 roku fotografiach pojawił się centralny temat jego przyszłych zdjęć – obserwacja życia mieszkańców Ostrawy, proste zdarzenia rozgrywające się na tle przemysłowego krajpbrazu.  Po studiach podejmował  pracę w różnych zawodach (nauczyciel w szkole podstawowej, księgarz), odbył także służbę wojskową. W 1968 roku, po stłumieniu Praskiej Wiosny przez wojska Bloku Wschodniego, Kolař postanowił opuścić Czechosłowację i wyemigrować do Kanady.

Jego życie wpisywało się w ramy zarysowane przez równoległe linie: pracy fizycznej  (w Kanadzie pracował jako robotnik w hutach i w kopalniach) oraz rozwijania zainteresowań artystycznych – robieniu zdjęć towarzyszyła praca w laboratorium fotograficznym. Okres emigracji został podsumowany w projekcie zaprezentowanym w Galerii Optica w Montrealu. Pomimo otwierających się przed nim na Zachodzie perspektyw rozwoju kariery zawodowego fotografa, zdecydował się na powrót do Czechosłowacji, będąc jednocześnie w pełni  świadomym konsekwencji związanych z przyczepioną mu przez aparat władzy łatką obywatela, który emigrując zdradził swój kraj i ustrój socjalistyczny. W latach 70. z powodu braku możliwości zaistnienia  w świecie artystycznym, zmuszony był do podjęcia pracy w hucie w Ostrawie. Nie zaniechał jednak obserwacji otaczającej go rzeczywistości. W tekście kuratorskim Tomáš Pospěch podkreśla, że Kolař po powrocie z Kanady zyskał rodzaj dystansu wobec rodzinnych stron, nie tracąc jednocześnie poczucia bliskości.

W latach 1984 – 94  Kolař zajmował się fotografią jako wolny strzelec, rozpoczął także pracę w charakterze wykładowcy akademickiego na FAMU w Pradze prowadząc seminarium fotograficzne.

Osadzone w tradycji czeskiego dokumentu fotografie Viktora Kolařa zdradzają jednocześnie sporą dozę subiektywnej obserwacji, koncentracji na jednym, eksplorowanym na przestrzeni czasu, temacie. Widoczne są tu z jednej strony wpływy fotografów działających dla Magnum Photo, jak i Nowojorskiej Szkoły Fotografii (Robert Frank, William Klein), co sprawia, że zdjęcia Kolařa,  przy widocznym reportażowym zacięciu, posiadają także rys indywidualnego, skupionego spojrzenia badacza sytuacji fotograficznej. Specyficzny kontekst stanowi doskonale znane fotografowi miasto jako jego naturalne środowisko, a jednocześnie obserwowane z zewnątrz, z pewnej perspektywy psychologicznej, z bliska i daleka, jak to doskonale ujął  kurator krakowskiej wystawy. Swoistość Ostrawy jako miasta przemysłowego, prowincjonalnego i osobnego (wyobcowanego) sprawia, że staje się ono rodzajem sceny. Stwarza możliwość wnikliwej obserwacji zarówno jednostki jak i społeczności  uwzględniającej zmiany, które „wlewają się”, zwykle brutalnie, od zewnątrz w obręb zamkniętego układu miasta. Rytm wydarzeń, cykliczność i przewidywalność są w tym układzie wynikiem kształtujących się od dziesięcioleci wewnątrzspołecznych relacji.

 

(Kliknij w zdjęcie, żeby zobaczyć większą wersję)